วิตามินบี 12 วิตามินดี ๆ ที่มีประโยชน์ต่อสุขภาพ

หลายคนคงไม่เข้าใจว่าทำไมต้องทานอาหารที่มีวิตามิน หรืออาหารเพื่อสุขภาพ เพราะวิตามินมีส่วนสำคัญต่อการมีสุขภาพแข็งแรงของเรา และวิตามินบี 12 ก็เป็นอีกตัวหนึ่งที่มีความสำคัญต่อการสมอง เลือด และยังช่วยต้านพิษให้กับเราอีกด้วย วันนี้เรามาเรียนรู้กันว่า วิตามิน B12 ตัวนี้อยู่ในสารอาหารประเภทอะไร และช่วยเสริมสร้างความแข็งแรงให้กับร่างกายอย่างไรบ้าง

วิตามินบี 12 ประโยชน์มากมายต่อร่างกาย

วิตามินบี12

ตัวเร่งพลังงาน
มันดูไร้สาระและขาดเหตุผลที่คุณจะละเลยวิตามินบี 12 เพราะผลดีของมันมีมากมาย และในทางตรงกันข้าม ขณะที่คุณขาดวิตามินตัวนี้ ผลลัพธ์ค่อนข้างน่ากลัวทีเดียว
เมื่อหลายสิบปีที่แล้ว โฆษณายาทางวิทยุจำพวกสกัดตับจะมีให้ได้ยินบ่อยมาก ที่ดังๆ ก็เห็นจะเป็นสกัดตับฟีฮา เจ้าของเดียวกันกับ…อะไร ก็ไม่รู้ ลืมแล้ว
พ่อแม่นิยมซื้อยาสกัดตับมากรอกปากเด็กๆ คนป่วยต้องการบำรุงก็นึกถึงยาสกัดตับ คนสมัยก่อนรู้ประโยชน์ของยาสกัดตับกันดี
ยาสกัดตับคือแหล่งรวมของวิตามินบีแทบทุกชนิดนั่นเอง โดยเฉพาะวิตามินบี 12
ในปี 1926 นักวิทยาศาสตร์สามารถแสดงให้เห็นว่า การบริโภคตับทำให้อาการของโรคโลหิตจางดีขึ้น ทำให้นักวิจัยคนอื่นๆ เริ่มใช้ตับสกัดเข้มข้นแทนตับธรรมดา
เมื่อถึงปี 1948 นักวิจัยอังกฤษและอเมริกา สามารถสกัดแยกสาร ป้องกันโรคโลหิตจางได้ มันคือวิตามินบี 12 หรือที่เรียกเป็นทางการว่า ไซยาโนโคบาลามินนั่นเอง
วิตามินบี 12 เป็นวิตามินตัวเดียวที่มีผลกระทบต่อวัยชราสูงสุด ดร.โรเบิร์ต รัสเซล แห่งมหาวิทยาลัยทัฟท์เขียนไว้อย่างนี้
จากการสังเกตของผู้เชี่ยวชาญหลายคนพบว่าคนแก่หกสิบปีขึ้นไป ร้อยละ 20 ซึ่งมีระดับวิตามินบี 12 ในกระแสเลือดตํ่า จะเกิดอาการเป็นพิษจากสารโฮโมซิสเทอีน (สารที่ว่านี้ผลิตขึ้นเองในร่างกายมนุษย์ เมื่อเราขาดบี 12 มันเป็นพิษต่อหลอดเลือดและสมอง)
ทุกวันนี้นักวิจัยขนานนามวิตามินบี 12 ว่า “ตัวเร่งพลังงานของร่างกาย” ทั้งที่เมื่อยี่สิบกว่าปีที่แล้วมีแพทย์จำนวนน้อยมากที่จะสนใจใช้วิตามินบี 12 กับผู้ป่วยเพื่อหวังผลเร่งพลังงาน เพิ่มความกระชุ่มกระชวยและชะลอวัยชรา
วิตามินบี 12 สามารถเร่งพลังงานได้ขณะที่สารตัวอื่นๆ ล้มเหลว มันช่วยเพิ่มสมรรถนะของสมองในส่วนความจำและการมีสมาธิ มันปรับความสับสนในจิตใจเข้าสู่สมดุล ช่วยให้ผู้ป่วยมีอารมณ์คงที่ สร้างความรู้สึกหนุ่มสาวกลับคืนมาอีกครั้ง
ทั้งหมดคือผลการศึกษาใหม่ๆ ในโลกทางการแพทย์ยุคโลกา¬ภิวัตน์ แตกต่างจากแนวคิดดั้งเดิมที่มองว่าวิตามินบี 12 ทำหน้าที่เพียงบำรุงประสาทและสมอง
นอกจากนี้ยังพบว่าวิตามินบี 12 มีความจำเป็นอย่างยิ่งสำหรับคนที่กินเจ มังสวิรัติ หรือแมคโครไบโอติค
อันตรายจากการขาดวิตามินบี12
การขาดวิตามินบี 12 โดยทั่วไปเกิดจากความผิดปกติในการดูดซึมวิตามินจากอาหารที่รับประทานเข้าไป ดังนั้นการขาดแคลนวิตามินตัวนี้จึงไม่ใช่เกิดจากการรับประทานน้อย แต่เป็นความบกพร่องจากการดูดซึมเข้าไปใช้ประโยชน์
ถึงแม้คนทั่วไปจะต้องการวิตามินบี 12 ในปริมาณไม่มากนักในหนึ่งวัน แต่หากคุณขาดวิตามินตัวนี้ ร่างกายจะแสดงอาการให้เห็นอย่างรวดเร็ว เกิดภาวะโลหิตจาง การเสื่อมสภาพของเส้นใยประสาทในไขสันหลังและตำแหน่งอื่นๆ แผลเปื่อยที่ลิ้น รอบเดือนคลาดเคลื่อน จิตใจเซื่องซึม กล้ามเนื้อสั่น
การเพิ่มพลังงานแก่ร่างกาย
ทุกวันนี้เป็นที่ยอมรับในหมู่นักวิชาการรุ่นใหม่ว่าผู้ป่วยที่ขาดวิตามินบี 12 จะเงื่องหงอย เซื่องซึม และไม่มีเรี่ยวแรงจนเห็นได้ชัด และอาการจะกลับหายเป็นปกติทันทีเมื่อดั้บวิตามินครบตามปริมาณที่ร่างกายต้องการ
วิตามินบี 12 ช่วยผ่อนคลายความเหนื่อยล้าของกล้ามเนื้อ เมื่อต้องผลิตพลังงานเป็นพิเศษ มันเกี่ยวข้องกับความอยากอาหาร อารมณ์ พลังงาน และการหลับ
มีการอ้างอิงจากแพทย์หลายท่านว่า การให้วิตามินบี 12 ในคนปกติที่ไม่ได้ขาดวิตามินแต่อ่อนล้าเนื่องจากความเครียดทำงานหนัก หรือฟื้นไข้ ก็สามารถทำให้ร่างกายกระชุ่มกระชวยขึ้นมาได้
จดหมายจากแพทย์ท่านหนึ่ง ถึงวารสารการแพทย์ Medical World News กล่าวว่ามีแพทย์นับพันที่ค้นพบว่าวิตามินบี 12 สามารถช่วยผู้ป่วยทุเลาจากโรคไวรัสและแบคทีเรียเร็วขึ้นและแพทย์บางคนให้วิตามินบี 12 กับผู้ป่วยหลังการผ่าตัด มันช่วยให้อยากอาหารและเร่งพลังงาน
ผลที่กล่าวนี้ได้จากการทำเวชปฏิบัติโดยยังมิได้ศึกษาอย่างเป็นทางการ (หมายความว่าบอกต่อๆ กันโดยมิได้พิสูจน์อย่างจริงจัง) แต่ความนิยมใช้วิตามินบี 12 ที่เพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ ก็ทำให้นักวิจัยกำลังศึกษาให้รู้จริง
การบำรุงประสาทและสมอง
วิตามินบี 12 มีความสำคัญต่อเนื้อเยื่อหุ้มประสาท ซึ่งทำหน้าที่คล้ายเป็นฉนวนป้องกันคลื่นไฟฟ้ามิให้กระจายจากเซลล์ประสาทสู่เนื้อเยื่อส่วนอื่น การขาดวิตามินตัวนี้จะทำให้เยื่อหุ้มประสาทผิดปกติ เกิดวงจรลัดของกระแสไฟฟ้าประสาท ทำให้การทำงานผิดเพี้ยนหลายประการ อาทิเซ่น สูญเสียจังหวะการเดิน ร่างโอนเอนไม่อยู่นิ่ง แขนขาขยับไม่สัมพันธ์กัน จนถึงสูญเสียการทรงตัว
วิตามินสำหรับมังสวิรัติ
ทุกวันนี้ ชาวมังสวิรัติและแมคโครไบโอติคกำลังตระหนักอันตรายจากภาวะขาดวิตามินบี 12 แล้วโดยเฉพาะในเด็กที่รับประทานอาหารมังสวิรัติตามผู้ปกครอง
เคยเชื่อกันว่าซุปเต้าหู้ เทมเป้ และโปรตีนพืชเป็นแหล่งวิตามินบี 12 เพียงพอ แต่ทุกวันนี้ผลการพิสูจน์พบว่าไม่จริง นักมังสวิรัติส่วนใหญ่ ขาดวิตามินบี 12 โดยเฉพาะเด็กๆ จะขาดรุนแรง
จากการวิเคราะห์เทมเป้ 12 ชนิด ซุปเต้าหู้ 12 ชนิด และสาหร่ายทะเล สไปรูลิน่า และอื่นๆ เพื่อหาปริมาณวิตามินบี 12 ผลการศึกษาน่าเป็นห่วง เพราะไม่พบวิตามินบี 12 เลยในทามาริ พบน้อยมาก ในเทมเป้ ส่วนสาหร่ายทะเลที่ผ่านกรรมวิธีแล้วจะเหลือวิตามินบี 12 น้อยเช่นกัน และที่มีก็พบว่าเป็นสารโครงสร้างคล้ายวิตามินบี 12 ซึ่งต้องไปเปลี่ยน แปลงในร่างกาย และใช้ประโยชนได้น้อยลงไปอีก
ดังนั้นโดยทั่วไป คนรับประทานมังสวิรัติและกินเจ จะต้องรับประทานอาหารพิเศษที่ปรุงจากพืชที่มีวิตามินบี 12 สูง อย่างน้อยไม่ควรตํ่ากว่า 4 ไมโครกรัม
โชคดีที่วิตามินตัวนี้ต่างจากวิตามินบีอื่นตรงที่มีการสะสมไว้ในตับ และปริมาณที่ใช้ในแต่ละวันน้อยมาก จึงอาจจะใช้เวลานานกว่า 6 เดือนถึงสองปีกว่าจะแสดงให้เห็นอาการขาดวิตามินบี 12 ให้ปรากฏเห็นชัด
ดังนั้นคำแนะนำสำหรับนักมังสวิรัติ กินเจ และแมคโครไบโอติคคือ ระวังดูแลภาวะขาดวิตามินให้ดี เลือกรับประทานยีสต์อัดเม็ดหรืออาหารผสมยีสต์ หรือเสริมวิตามินชนิดเม็ดจะดีที่สุด
หากเป็นไปได้ น่าจะเดินสายกลางตามคำสอนของพระพุทธเจ้า ไม่ตึงเกินไป ไม่หย่อนเกินไป คือรับประทานนมและไข่ไม่มีเชื้อร่วมด้วย
เพื่อสุขภาพของท่านเอง
การต้านพิษของสารเจือปนในอาหาร
การศึกษาคุณประโยชน์แง่นี้ยังมีไม่มากนัก แต่ก็ได้พบผลน่าพอใจว่าวิตามินบี 12 สามารถจับสารพิษจำพวกซัลไฟท์ (สารฟอกขาว) และวัตถุกันเสียที่มีในอาหาร
คนบางคนแพ้สารพวกนี้ในอาหาร ทำให้เกิดอาการปวดศีรษะคัดจมูก หายใจไม่ออก
มีการทดลองให้ผู้ป่วยที่แพ้สารฟอกขาวในอาหารจำนวน 18 คน ได้รับประทานวิตามินบี 12 ในขนาด 2,000 ไมโครกรัม พบว่า 17 คน อาการดีขึ้น และเมื่อทดลองชซ้ำโดยใช้ยาหลอกร่วมด้วย ผลที่ได้คงเป็นเช่นเดิม
บางท่านที่เป็นโรคภูมิแพ้โดยไม่ทราบสาเหตุ น่าจะลองคิดถึงสารฟอกขาวหรือวัตถุกันเสียในอาหาร สิ่งที่คนส่วนใหญ่มองข้าม
และสำหรับคนที่รู้ตัวว่าแพ้วัตถุกันเสีย วิตามินบี 12 ในขนาดวันละ 2,000-4,000 ไมโครกรัม ช่วยบรรเทาอาการได้ดี
แหล่งวิตามินบี12 ในอาหาร
ส่วนใหญ่จะอยู่ในอาหารประเภทเนื้อสัตว์ ตับ และไต ซึ่งมีวิตามินนี้ในปริมาณสูงมาก เช่นเดียวกับเนื้อปลาทุกชนิดล้วนเป็นแหล่งอุดมด้วยวิตามินบี 12
ดังนั้นจะเห็นได้ว่า ชาวมังสวิรัติเดือดร้อนแน่ เว้นแต่จะยอมปรับ รับประทานนมหรือไข่ที่ไม่มีเชื้อ หรือเสริมด้วยวิตามินสำเร็จรูป
เดิมเชื่อกันว่า อาหารจากพืชบางชนิดมีวิตามินบี 12 อยู่บ้าง เช่นซุปเต้าหู้ เทมเป้ หรือสาหร่ายเกลียว แต่เมื่อนำผลิตภัณฑ๎ในท้องตลาดมาวิเคราะห์กลับพบว่าไม่จริง
พิษของวิตามินบี12
วิตามินบี 12 อาจกล่าวได้ว่ามีพิษน้อยมากเมื่อรับประทาน ไม่เคยมีรายงานพิษทั้งในไทยและต่างประเทศ แต่อาจมีรายงานปฏิกิริยาข้างเคียงบ้างสำหรับชนิดฉีด
สรุป
วิตามินบี 6 และบี 12 มีมากในเนื้อสัตว์ คนทั่วไปไม่ขาดวิตามินทั้งสอง ที่ควรระวังคือผู้สูงอายุ ซึ่งอาจมีอารมณ์แปรปรวน การเคลื่อนไหวบกพร่อง มีปัญหาเรื่องสมาธิและความจำ
ชาวมังสวิรัติและแมคโครไบโอติคควรดูแลตัวเองให้ดี หากมีอาการแสดงภาวะขาดวิตามิน ควรปรึกษาแพทย์เพื่อการวินิจฉัยโดยละเอียดต่อไป

ที่มา:เภสัชกรสรจักร  ศิริบริรักษ์

แบบผมสวยอื่น ๆ: